Czeskie mandaty w leasingu. Jak nie dać się zaskoczyć?

Rutynowa kontrola policyjna w Czechach – zero alkoholu, żadnych własnych wykroczeń. A mimo to funkcjonariusz zdejmuje Ci tablice i żąda kilkunastu tysięcy złotych. Nie za Twoje przewinienia, ale za mandaty innych kierowców jeżdżących autami tego samego leasingodawcy. Brzmi absurdalnie? Niestety tak to właśnie działa – i sporo Polaków (i nie tylko) przkonało się o tym na własnej skórze.

Dlaczego właściciel pojazdu odpowiada za cudze mandaty?

Serce problemu leży w czeskim prawie drogowym. Od 2013 roku obowiązuje tam tzw. obiektywna odpowiedzialność provozovatela pojazdu – czyli podmiotu wpisanego w rejestrze jako właściciel lub użytkownik auta. Mechanizm powstał z prostego powodu: fotoradar rejestruje samochód, nie człowieka. Żeby ścigać anonimowych sprawców, Czesi zdecydowali, że jeśli nie da się ustalić kierowcy, karę płaci właściciel.

Firma leasingowa jest formalnym właścicielem każdego leasingowanego auta – i to ona figuruje w czeskim rejestrze jako „provozovatel‟. Oznacza to, że zaległości setek różnych klientów z całej floty kumulują się na jednym podmiocie. Każdy nowy nieopłacony mandat któregokolwiek z klientów danego leasingodawcy powiększa wspólny dług.

Firma leasingowa może się bronić, wskazując konkretnego kierowcę w ciągu 30 dni od wezwania. Problem w tym, że czeskie wezwania przysyłane są pocztą, po czesku, i często giną w korespondencji dużych korporacji – albo po prostu nie zostają rozpoznane jako pilna sprawa. Termin mija, mandat się uprawomocnia i trafia do systemu CEPAN.

Co to jest CEPAN i dlaczego działa jak pułapka?

Od 2022 roku działa w Czechach system CEPAN – centralna baza prawomocnych, nieopłaconych mandatów drogowych. Każdy policjant czy celnik podczas rutynowej kontroli może sprawdzić w czasie rzeczywistym, czy właściciel zatrzymanego pojazdu ma zaległości w tej bazie.

I tu jest pułapka: zaległości są przypisane do podmiotu (firmy leasingowej), a nie do konkretnego numeru rejestracyjnego. Każde auto z floty danego leasingodawcy jest więc „nośnikiem‟ wspólnego długu. Jeśli Twój leasingodawca ma zaległości w CEPAN, możesz to odczuć na własnej skórze – nawet jeśli nigdy nie byłeś w Czechach.

Funkcjonariusz może zażądać zapłaty na miejscu (ma terminal płatniczy). Jeśli odmówisz – zdejmuje tablice albo zakłada blokadę koła. Jazda bez tablic to odrębne poważne wykroczenie, więc auto staje się bezużyteczne. Wracasz pociągiem, organizujesz lawetę. Tablice odzyskujesz dopiero po uregulowaniu całego zadłużenia firmy leasingowej.

Skala problemu jest większa, niż myślisz

To nie są pojedyncze przypadki. Czeska Służba Celna ujawniła, że w 2025 roku w ten sposób zatrzymano ponad 1000 polskich aut. Na początku 2026 roku głośno zrobiło się o sprawie Tomasza Schellera, który podczas powrotu z nart odkrył, że jego leasingodawca zalega z mandatami innych klientów na łącznie 140 000 koron czeskich – czyli ok. 24 000 zł. Wcześniej podobne przypadki opisywały media – kierowcy, od których żądano ponad 20 000 zł za cudze przewinienia.

Co możesz zrobić przed wyjazdem do Czech?

Brutalna prawda jest taka, że nie masz możliwości samodzielnego sprawdzenia, czy Twój leasingodawca zalega w czeskiej bazie CEPAN. Dostęp do tych danych mają jedynie czeskie organy i – na zapytanie – sam leasingodawca.

Mimo to możesz zminimalizować ryzyko:

• Skontaktuj się z leasingodawcą przed wyjazdem. Poproś o pisemne potwierdzenie, że firma nie ma zaległości wobec czeskich organów. Tylko firma leasingowa może zwrócić się z takim zapytaniem do Urzędu Celnego w Pradze. Nie każdy leasingodawca to robi, ale warto zapytać.
• Miej przy sobie zapas gotówki lub wolny limit na karcie. Kwoty, których może zażądać policja, potrafią sięgać kilku, a nawet kilkunastu tysięcy złotych. Zapłata na miejscu to najszybsza droga do odzyskania tablic i kontynuowania podróży – jakkolwiek kuriozalnie to nie brzmi.
• Zapisz numer awaryjny swojego leasingodawcy. W razie zatrzymania natychmiast dzwoń do firmy – część leasingodawców ma całodobowe linie wsparcia właśnie na takie sytuacje.
• Bezzwłocznie reguluj własne mandaty z Czech, jeśli jakieś masz. Opóźnienie w obiegu korespondencji to jeden z głównych powodów, przez które długi się kumulują.

Co robić, gdy policja już Cię zatrzyma?

Jeśli podczas kontroli okaże się, że Twój leasingodawca ma zaległości w CEPAN, wyjście jest w zasadzie jedno: zapłać żądaną kwotę na miejscu. Tak, to niesprawiedliwe i głupie – ale alternatywa (stanie na czeskiej drodze bez tablic, czekanie na lawetę, opóźniony powrót) może być po prostu droższe i bardziej bolesna.

Po dokonaniu płatności koniecznie:

• zbierz kompletną dokumentację – wykaz spraw, potwierdzenie zapłaty, protokół kontroli,
• natychmiast zadzwoń do leasingodawcy i poinformuj go o zdarzeniu,
• po powrocie do Polski złóż wniosek o zwrot wpłaconej kwoty.

Większość firm leasingowych zwraca pieniądze – choć model działania bywa różny. Część stosuje model zwrotu po dostarczeniu dokumentów. Inne same opłacają mandaty centralnie i refakturują je na rzeczywistych sprawców. W każdym razie: żaden przyzwoity leasingodawca nie pozostawi Cię z rachunkiem za cudze mandaty – dlatego dokumentacja jest kluczowa.

Co aktualnie dzieje się w tej sprawie?

Problem zrobił się na tyle głośny, że zaczynają nim interesować się instytucje. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił już do UOKiK, sygnalizując, że przerzucanie skutków zaniechania firm leasingowych na klientów może naruszać zbiorowe interesy konsumentów.

Na poziomie europejskim również coś się dzieje – znowelizowana Dyrektywa CBE z grudnia 2024 roku nakłada na państwa UE obowiązek kierowania mandatów bezpośrednio do kierowcy, z pominięciem właściciela pojazdu. Termin wdrożenia to połowa 2027 roku – więc do tego czasu system formalnie pozostaje taki, jaki jest.

Są jednak pierwsze sygnały, że coś zaczyna się ruszać szybciej. W dniach 14–17 kwietnia 2026 r. Związek Polskiego Leasingu przeprowadził robocze rozmowy z przedstawicielem czeskiego Ministerstwa Transportu podczas konferencji OSSWK w Jachrance. Efekty są konkretne:

• Datová schránka dla firm leasingowych. Potwierdzono możliwość zakładania przez polskie firmy leasingowe czeskiej elektronicznej skrzynki doręczeń (Datová schránka). Gdyby leasingodawcy mieli taką skrzynkę, czeskie wezwania do zapłaty trafiałyby do nich natychmiast i elektronicznie – a nie pocztą po czesku z tygodniowym opóźnieniem. To samo w sobie mogłoby drastycznie ograniczyć liczbę mandatów, które się uprawomocniają i trafiają do CEPAN.
• Wcześniejsze informowanie o zaległościach. Czeska strona zadeklarowała wsparcie w organizacji spotkania ze służbami celnymi i policją, którego celem ma być wypracowanie mechanizmu wcześniejszego informowania firm o zaległościach – zanim dojdzie do egzekucji na drodze.
• Porządkowanie spraw historycznych. Zadeklarowano też pomoc w uporządkowaniu zaległości, które nadal obciążają firmy.

Nie ma co ukrywać – biurokratyczne procedury plus naturalna ociężałość korporacyjna sprawiają, że przełożenie tych deklaracji na realne zmiany może jeszcze potrwać. Każdy z czeskich urzędów, który wystawia mandaty, musi zacząć faktycznie korzystać z nowych kanałów komunikacji – a to wymaga czasu i konsekwentnego egzekwowania. Miejmy jednak nadzieję, że przynajmniej do wakacji 2026 roku uda się wdrożyć skuteczne rozwiązania, które zmniejszą ryzyko dla polskich kierowców.

Podsumowanie

Wyjeżdżając leasingowanym autem do Czech, musisz liczyć się z ryzykiem, które jest poza Twoją bezpośrednią kontrolą. Nie możesz sprawdzić, czy Twój leasingodawca ma zaległości – możesz tylko się przygotować. Zabierz kartę z zapasem środków, miej numer awaryjny leasingodawcy pod ręką i poproś firmę o potwierdzenie braku zaległości przed wyjazdem. Problem jest realny, nagłośniony i – miejmy nadzieję – zmierza ku rozwiązaniu. Ale do tego czasu ryzyko nadal obciąża Ciebie.

Przeczytaj także: Samochodem w leasingu za granicę

GAP chroni Cię też poza Polską

A skoro już jeździsz leasingowanym autem za granicę – wiesz, że nasze ubezpieczenie GAP chroni Cię na terenie całej Europy, także poza UE i strefą Schengen? Jedyny wyjątek to Rosja. Sprawdź cenę: Kalkulator GAP

Wyszukiwarka ofert leasingowych

Skontaktuj się z najlepiej ocenianymi leasingodawcami,
otrzymaj od nich oferty leasingu
i w prosty sposób wybierz tańsze finansowanie

Sprawdź, jak działa Wyszukiwarka

Autor: Michał Krupiński

Jestem wydawcą i współzałożycielem FmLeasing.pl, w branży leasingowej od 2000 roku. Specjalizuję się w analizie ofert leasingowych i produktów oferowanych przez branżę, podatkowych i prawnych aspektach finansowania firmowych aktywów, oraz ubezpieczeniach w leasingu. Reprezentuję stronę leasingobiorcy — piszę o tym, jak wybrać leasing oraz ubezpieczenia mu towarzyszące i nie przepłacić.

Chętnie odpowiem na pytania dotyczące niniejszej publikacji. Kontakt i więcej informacji o mnie na stronie: Michał Krupiński